ศูนย์ความเป็นเลิศเฉพาะทางด้านการจัดการและใช้ประโยชน์จากของเสียอุตสาหกรรมการเกษตร
Excellent Center of Waste Utilization and Management (ECoWaste)

ศูนย์ความเป็นเลิศเฉพาะทางด้านการจัดการและใช้ประโยชน์จากของเสียอุตสาหกรรมการเกษตร เป็นศูนย์ความเป็นเลิศที่เติบโตจากกลุ่มวิจัย Waste Utilization and Management ของหน่วยปฏิบัติการวิจัยและพัฒนาวิศวกรรมชีวเคมีและโรงงานต้นแบบ จัดตั้งขึ้นในเดือนตุลาคม 2548 ภายใต้ความร่วมมือระหว่างไบโอเทคและมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี มีเป้าหมายเพื่อพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตก๊าซชีวภาพจากของเสียอุตสาหกรรมอาหารและแปรรูปผลิตผลทางการเกษตร เพื่อการบำบัดของเสียและผลิตพลังงานทดแทน โดยมุ่งสู่การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตก๊าซชีวภาพ และลดต้นทุนการก่อสร้างระบบ เพื่อให้มีการใช้กระจายไปในอุตสาหกรรมเกษตรที่มีศักยภาพ โดยเน้นการพัฒนาด้านจุลินทรีย์ควบคู่ไปกับการพัฒนาวิศวกรรมการออกแบบและกระบวนการ นอกจากนี้ได้มุ่งศึกษาการลดปริมาณของเสีย/เทคโนโลยีสะอาดในอุตสาหกรรมเกษตร เพื่อให้เกิดการจัดการของเสียในโรงงาน และเข้าสู่การเป็นโรงงานที่ปลดปล่อยมลพิษสู่สิ่งแวดล้อมน้อยที่สุด (A Near Zero Discharge Factory)

วิสัยทัศน์
มุ่งสู่ความเป็นศูนย์ชั้นนำของภูมิภาคในการพัฒนาเทคโนโลยีการจัดการของเสียอุตสาหกรรมเกษตรให้มีการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และเป็นแหล่งพลังงานทดแทน

พันธกิจ
ทำการวิจัยและพัฒนา เพื่อการปรับปรุงกระบวนการผลิตในอุตสาหกรรมเกษตรให้มีการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพและการใช้ประโยชน์จากของเสียอุตสาหกรรมเกษตร โดยเฉพาะด้านการบำบัดของเสียและการผลิตก๊าซชีวภาพ เพื่อสร้างองค์ความรู้ และเทคโนโลยีที่เหมาะสม พัฒนาขีดความสามารถของบุคลากร ทำการสาธิตและถ่ายทอดเทคโนโลยี ทั้งในประเทศและภูมิภาค

แนวทางการดำเนินงานวิจัย
การดำเนินงานกลุ่มวิจัยและพัฒนาของศูนย์ความเป็นเลิศเฉพาะทางฯ นี้ แบ่งออกเป็น 4 กลุ่มวิจัย

• Microbiological and Biochemical Aspects - เป้าหมายเพื่อวิจัยและพัฒนาให้ได้องค์ความรู้ในการสร้างเม็ดตะกอนจุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพสูง (High Effective Anaerobic Microorganism; HEM) และ การพัฒนาเทคนิคทางอณูวิทยาเพื่อการจำแนกและการตรวจวัดกลุ่มประชากรจุลินทรีย์ (Microbial Ecology)

ผลงานเด่นด้านการถ่ายทอดเทคโนโลยี

• การส่งเสริมการผลิตก๊าซชีวภาพเพื่อเป็นพลังงานทดแทนในโรงงานแป้งมันสําปะหลัง
• การผลิตก๊าซชีวภาพจากน้ำเสียโรงงานอุตสาหกรรมสกัดน้ำมันปาล์ม
• การเป็นที่ปรึกษาเกี่ยวกับระบบบําบัดน้ำเสียให้กับบริษัทต่างๆ

รางวัลที่ได้รับ

• รางวัลผลงานวิจัยระดับชมเชยจากสภาวิจัยแห่งชาติประจำปี 2545 สาขาวิศวกรรมศาสตร์และอุตสาหกรรมวิจัยเรื่อง “ระบบบําบัดน้ำเสียไร้อากาศประสิทธิภาพสูงแบบตรึงเซลล์สําหรับโรงงานอุตสาหกรรม”
• รางวัลโครงการดีเด่นด้านพลังงานใหม่และหมุนเวียนของประเทศไทยประจำปี 2546 ประเภท off-grid เรื่อง “โครงการผลิตก๊าซชีวภาพจากระบบบําบัดน้ำเสียไร้อากาศแบบตรึงฟิล์มจุลินทรีย์” จากกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน กระทรวงพลังงาน
• รางวัลสภาวิจัย ประเภทรางวัลวิทยานิพนธ์ระดับชมเชย ในสาขาวิทยาศาสตร์กายภาพและคณิตศาสตร์ ประจำปี 2547 เรื่อง “การพัฒนาการเกิดฟิล์มชีวระหว่างการเริ่มต้นระบบบำบัดน้ำเสียในถังปฏิกรณ์แบบลูกผสม” โดย ดร. เบญจพร สุรารักษ์ ซึ่งมี ศ. ดร. มรกต ตันติเจริญ และ รศ. ดร. ภาวิณี ชัยประเสริฐ เป็นอาจารย์ที่ปรึกษา
• โรงงานชลเจริญ ได้รับรางวัล Taguchi’s Prize สำหรับภาคเอกชนดีเด่นทางด้านเทคโนโลยีชีวภาพ โดยได้รับการส่งเสริมการวิจัยพัฒนาและการถ่ายทอดเทคโนโลยีจากทีมวิจัย ECoWaste ในเรื่องการจัดการโรงงานและบำบัดน้ำเสียจากโรงงานผลิตแป้งมันสำปะหลัง พิธีมอบรางวัลวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2550 ณ งาน Thai Society for Biotechnology
• รางวัล First Place-Poster Presentation Agricultural and Environmental Biotechnology จากงานประชุมวิชาการ The 18^th Annual Meeting of the Thai Society for Biotechnology “Biotechnology: Benefits & Bioethics เมื่อวันที่ 2-3 พฤศจิกายน 2550 ภายใต้งานวิจัยเรื่อง “Molecular Approach for Monitoring of Microbial Community Responsible for Volatile Fatty Acids Degradation in Anaerobic Digestion” (น.ส. พรทิพา มีพยุง นักศึกษาปริญญาโท ภายใต้การดูแลของ รศ. ดร. ภาวิณี ชัยประเสริฐ และ ดร. สมเกียรติ เตชะกาญจนรักษ์)
• รางวัล Paper Award จากงานประชุมวิชาการ IWA Biofilm Technologies Conference เมื่อวันที่ 8-10 มกราคม 2551 ประเทศสิงคโปร์ ภายใต้งานวิจัยเรื่อง “Aspect of initial Biofilm Development of Mixed Culture in Anaerobic Hybrid Reactor at Low and High Upflow Feeding Velocities” (ดร.เบญจพร สุรารักษ์)
• รางวัล Seed Awards 2005 (ประจําปี 2548) จาก The SEED Initiative (Supporting Entrepreneurs in Environment and Development) ซึ่งเป็นความร่วมมือขององค์กรระหว่างประเทศดำเนินการโดย IUCN โดยทีมนักวิจัยไทยเป็นหนึ่งในห้าทีมชั้นนําที่ได้รับการคัดเลือก เพื่อร่วมดําเนินงานในโครงการ “Cows to Kilowatts” ซึ่งโครงการดังกล่าวประกอบด้วยหน่วยงานจากประเทศไนจีเรีย 3 หน่วยงาน ได้แก่ Global Network for Environment and Economic Development Research (NGO), Centre for Youth, Family and the Law และ Sustainable Ibadan Project (UN-HABITAT Programme) โดยที่ทีมนักวิจัยของศูนย์ Ecowaste รับผิดชอบงานด้านการออกแบบระบบบําบัดน้ำเสียและผลิตก๊าซชีวภาพ เป็นที่ปรึกษาและการฝึกอบรมบุคลากร โดยใช้เทคโนโลยีระบบบําบัดแบบตรึงฟิล์มจุลินทรีย์ชนิดไม่ใช้อากาศ (Anaerobic Fixed Film - AFF) ที่กลุ่มได้ทําการวิจัยและพัฒนามีความเชี่ยวชาญเพื่อบําบัดน้ำเสียจากโรงฆ่าสัตว์ในประเทศไนจีเรีย ทั้งนี้เพื่อแก้ไขปัญหาภาวะเรือนกระจก (greenhouse) และลดภาวะมลพิษที่เกิดจากการปล่อยของเสียจากโรงฆ่าสัตว์ซึ่งส่งผลกระทบต่อเกษตรกรรม นิเวศวิทยาของสัตว์น้ำและสุขภาพของประชากรที่อาศัยในเมืองของประเทศไนจีเรีย

งานบริการวิชาการ

• ส่งเสริมการใช้องค์ความรู้ในการจัดการและใช้ประโยชน์จากของเสียโดยเน้นอุตสาหกรรมการเกษตรด้วยเทคโนโลยีการบำบัดทางชีวภาพแบบไม่ใช้อากาศ เพื่อให้ได้พลังงานจากก๊าซชีวภาพและช่วยรักษาสิ่งแวดล้อม
• บริการและให้คำปรึกษาด้านการจัดการสิ่งแวดล้อม ตลอดเป็นที่ปรึกษาในการออกแบบระบบบำบัดน้ำเสีย
• รับทดสอบและศึกษาวิจัยร่วมกับหน่วยงานต่างๆ ที่สนใจ
• เป็นหน่วยงานประสานงานและจัดฝึกอบรม เพื่อถ่ายทอดความรู้และประสบการณ์จากผู้เชี่ยวชาญสู่การใช้งานจริงและนำปัญหาที่ได้จากโรงงานกลับเข้ามาศึกษาหาคำตอบต่อไป

ความร่วมมือกับหน่วยงานอื่น

• คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
• การไฟฟ้าภูมิภาค
• สาขาวิชาอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
• สาขาวิชาการจัดการอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ
• สถานีวิจัยสำนักวิชาวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี ทางด้านการใช้ประโยชน์จากพืชพลังงานในการผลิตก๊าซชีวภาพ
• BioCentrum, Technical University of Denmark ประเทศเดนมาร์ก
• Bremen University of Applied Sciences ประเทศเยอรมนี
• Dresden University of Technology ประเทศเยอรมนี
• Global Network for Environment and Economic ประเทศไนจีเรีย
• Florida State University ประเทศสหรัฐอเมริกา
• Thai-German Programme for Enterprise Competitiveness (GTZ)

ผู้อำนวยการ ดร. อรรณพ นพรัตน์