หน่วยปฏิบัติการเทคโนโลยีแปรรูปมันสำปะหลังและแป้ง
Cassava and Starch Technology Research Unit

หน่วยปฏิบัติการเทคโนโลยีแปรรูปมันสำปะหลังและแป้งก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 2538  ภายใต้ความร่วมมือระหว่างไบโอเทค มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์  และมูลนิธิสถาบันพัฒนามันสำปะหลังแห่งประเทศไทย ตั้งอยู่   ณ  สถาบันค้นคว้าและพัฒนาผลิตผลทางการเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตบางเขน

วิสัยทัศน์
เป็นศูนย์กลางความเป็นเลิศและมีความเชี่ยวชาญทางด้านสมบัติ กระบวนการผลิตและแปรรูป   การดัดแปร  และการใช้ประโยชน์ของมันสำปะหลังและแป้ง เพื่อช่วยสนับสนุนภาคเกษตรกรรมและอุตสาหกรรมที่เกี่ยวกับมันสำปะหลังและแป้งของประเทศ

พันธกิจ
หน่วยปฏิบัติการเทคโนโลยีแปรรูปมันสำปะหลังและแป้ง มีเป้าหมายที่จะสนับสนุนการพัฒนาและการเติบโตของอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับมันสำปะหลังและแป้งของประเทศ  ทั้งกลุ่มผู้ผลิตและผู้ใช้มันสำปะหลังและแป้ง เพื่อเสริมสร้างความสามารถในการแข่งขันในตลาดโลก  ดังนั้นพันธกิจหลักของหน่วยปฏิบัติการจึงประกอบด้วย

• ทำหน้าที่ในการดำเนินงานวิจัยและพัฒนาที่เกี่ยวข้องมันสำปะหลังและแป้ง ทั้งในด้านสมบัติ  การผลิตและแปรรูป  การดัดแปร  และการใช้ประโยชน์ในระดับอุตสาหกรรม
• ทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการถ่ายทอดความรู้  เทคโนโลยี  และบริการทางวิชาการกับภาคอุตสาหกรรม  และหน่วยงานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง  รวมทั้งเป็นศูนย์กลางในการรวบรวมและเผยแพร่ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับมันสำปะหลังและแป้ง
• พัฒนาบุคลากรที่เชี่ยวชาญด้านมันสำปะหลังและแป้ง เพื่อช่วยให้การพัฒนาของอุตสาหกรรมเป็นไปอย่างรวดเร็ว

แนวทางการดำเนินงานวิจัยและพัฒนา
มุ่งเน้นการสร้างเสริมจุดแข็งของอุตสาหกรรมแป้งของประเทศ  โดยมีลักษณะงานวิจัย 2 ประเภท คือ งานวิจัยพื้นฐานและงานวิจัยที่ตอบสนองความต้องการของภาคอุตสาหกรรม ได้แก่

• การศึกษาสมบัติของหัวและแป้งมันสำปะหลังที่ได้จากพันธุ์ต่างๆ ที่มีในประเทศไทย
• การศึกษาปัจจัยด้านพันธุกรรมและสภาวะแวดล้อมการเพาะปลูกที่มีต่อสมบัติของหัวและแป้งมันสำปะหลัง
• การทำฐานข้อมูลสมบัติโครงสร้างและหน้าที่ของแป้งข้าวพันธุ์ต่างๆ ที่มีในประเทศไทย
• การปรับปรุงประสิทธิภาพของกระบวนการผลิตแป้งมันสำปะหลังด้วยเทคโนโลยีใหม่
• การจัดทำระบบควบคุมคุณภาพในกระบวนการผลิตของโรงงานแป้งมันสำปะหลัง
• การพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตน้ำเชื่อมจากมันสำปะหลัง  มันเส้นและกากมันสำปะหลังเพื่อใช้เป็นวัตถุดิบในกระบวนการหมัก
• การดัดแปรแป้งมันสำปะหลังด้วยวิธีทางกายภาพ
• การดัดแปรแป้งมันสำปะหลังด้วยวิธีทางเคมี
• การใช้ประโยชน์แป้งมันสำปะหลังในอุตสาหกรรมอาหาร
• การพัฒนาพลาสติกย่อยสลายได้จากแป้งมันสำปะหลัง
• การพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตเอทานอลจากมันสำปะหลัง
• การพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตฟลาวมันสำปะหลังที่มีไซยาไนด์ต่ำ

ผลงานเด่น

• การจัดทำคู่มือการวิเคราะห์คุณภาพและแผนคุณภาพ  สำหรับระบบควบคุมคุณภาพในกระบวนการผลิตของโรงงานแป้งมันสำปะหลัง
• การวิเคราะห์และการกำจัดสารประกอบไซยาไนด์ในผลิตภัณฑ์มันสำปะหลัง
• เทคโนโลยีการผลิตเอทานอลจากมันเส้น
• กระบวนการผลิตแป้งข้าวเจ้าโปรตีนต่ำโดยวิธีทางเคมีและการผลิตแป้งดัดแปรทางเคมี
• การพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตเอทานอลจากมันสำปะหลังที่ลดการใช้น้ำและพลังงาน
• การพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตฟลาวมันสำปะหลังที่มีไซยาไนด์ต่ำ

การบริการวิชาการ

• การจัดประชุมวิชาการระดับนานาชาติด้านเทคโนโลยีของแป้ง  ภายใต้ชื่อการประชุม “Starch Update” ซึ่งจัดขึ้นทุก 2 ปี โดยมีจุดมุ่งหมายในการแลกเปลี่ยนข้อมูล ข่าวสารและเทคโนโลยีใหม่ ระหว่างนักวิชาการ นักธุรกิจ และหน่วยงานต่างๆ ของภาครัฐและเอกชน
• การจัดสัมมนา/สัมมนาเชิงปฏิบัติการเชิงปฏิบัติการที่เกี่ยวข้องกับแป้งให้กับบุคคลภายนอกที่สนใจ  ทั้งจากภาครัฐและภาคเอกชน  โดยจะเน้นการสร้างความรู้ความเข้าใจพื้นฐานที่เกี่ยวกับแป้งในด้านสมบัติของแป้ง  การวิเคราะห์คุณภาพและสมบัติของแป้ง เทคโนโลยีการผลิตและแปรรูปแป้ง  และการใช้ประโยชน์แป้งในอุตสาหกรรมต่างๆ
• การร่วมวิจัย/รับจ้างวิจัย ให้บริการในการทำวิจัย เพื่อช่วยแก้ปัญหาหรือตอบสนองต่อความต้องการของโรงงาน ทั้งในรูปของการทำวิจัยร่วมและการรับจ้างทำวิจัย
  การให้บริการด้านข้อมูลข่าวสารที่เกี่ยวข้องกับมันสำปะหลังและแป้ง ทั้งในและต่างประเทศ ผ่าน http://www.cassava.org
• การให้บริการทางเทคนิคในการตรวจสอบและวิเคราะห์สมบัติต่างๆ ของแป้งและผลิตภัณฑ์ ได้แก่
  • สมบัติทางเคมี  (เช่น องค์ประกอบทางเคมี  ปริมาณแป้ง  ปริมาณและชนิดน้ำตาล 
    ปริมาณซัลเฟอร์ไดออกไซด์  ปริมาณสารประกอบไซยาไนด์)
  • สมบัติทางชีวเคมี (เช่น  ปริมาณและขนาดโมเลกุลของอะมิโลส  โครงสร้างของแป้งและอะมิโลเพคติน)
  • สมบัติทางชีวภาพ  (เช่น ปริมาณแบคทีเรียทั้งหมด  ปริมาณยีสต์และรา)
  • สมบัติทางกายภาพ (เช่น ความละเอียด  ความขาว  ขนาดเม็ดแป้ง)
  • สมบัติทางเคมีฟิสิกส์ (เช่น  ความหนืด  ลักษณะเนื้อสัมผัส  การเกิดเจลาทิไนเซชัน

รางวัลที่ได้รับ

• รางวัลผู้สมควรให้ปาฐกถาอายิโนะโมะโต๊ะ ประจำปี 2550 เพื่อร่วมเสนอผลงานในการประชุมวิชาการประจำปีของสมาคมเทคโนโลยีชีวภาพแห่งประเทศไทย ครั้งที่ 19  เรื่อง “Biotechnology for Gross National Happiness” ระหว่างวันที่ 9-12 ตุลาคม 2550 ณ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (ศูนย์รังสิต) ภายใต้ผลงานวิจัยเรื่อง “เทคโนโลยีการผลิตเอทานอลเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงจากมันสำปะหลัง (Cassava as a new oil field of Thailand)” (รศ. ดร. กล้าณรงค์ ศรีรอต)
• รางวัลชมเชยผลงานวิจัยสาขาอุตสาหกรรมเกษตรในการประชุมทางวิชาการมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ครั้งที่ 44
  เมื่อวันที่ 30 มกราคม 2550 ภายใต้ผลงานวิจัยเรื่อง “การศึกษาบทบาทของสภาวะในการผลิตต่อสมบัติของแป้งออกซิไดซ์ที่ผลิตจากสารออกซิไดซ์ต่างชนิดกัน” (นางสาวศิริธร เลิศพานิช ดร.กุลฤดี แสงสีทอง และ รศ. ดร. กล้าณรงค์ ศรีรอต)

ความเชี่ยวชาญ

• เทคโนโลยีการดัดแปรแป้ง
• เทคโนโลยีการผลิตแป้งมันสำปะหลัง
• เทคโนโลยีการใช้ประโยชน์ของมันสำปะหลังและแป้งในอุตสาหกรรม

ความร่วมมือกับหน่วยงานอื่น

• มูลนิธิสถาบันพัฒนามันสำปะหลังแห่งประเทศไทย
• สมาคมแป้งมันสำปะหลังไทย
• สมาคมการค้ามันสำปะหลังไทย
• สมาคมโรงงานผู้ผลิตมันสำปะหลังภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
• สมาคมโรงงานผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังไทย
• กรมการค้าต่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์
• กระทรวงอุตสาหกรรม
• กระทรวงพลังงาน
• องค์การสุรา กรมสรรพสามิต
• Department of Food Science and Human Nutrition, Iowa State University ประเทศสหรัฐอเมริกา
• Federal Centre for Cereal, Potato and Lipid Research ประเทศเยอรมัน
• Department of Chemistry, University of Agriculture, Cracow ประเทศโปแลนด์
• Sugars Laboratory, Department of Applied Biological Science, Fukuyama University ประเทศญี่ปุ่น
• The National Institute of Bioscience and Human Technology ประเทศญี่ปุ่น
• Yunnan Academy of Agricultural Sciences, Yunnan Province ประเทศจีน
• Laboratory of Adhesion and Bio-Composites, Seoul National University, Seoul, ประเทศเกาหลี
• Hanoi University of Technology, Hanoi ประเทศเวียตนาม
• Centre de coopération Internationale en Recherche Agronomique pour le Développement (CIRAD), Montpellier ประเทศฝรั่งเศส
• International Center for Tropical Agriculture (CIAT), Cali ประเทศโคลัมเบีย
• International Laboratory for Tropical Agricultural Biotechnology, Donald Danforth Plant Science Center ประเทศสหรัฐอเมริกา

ผู้อำนวยการ รศ. ดร. กล้าณรงค์ ศรีรอต