หน่วยปฏิบัติการเทคโนโลยีชีวภาพทางการแพทย์
Medical Biotechnology Research Unit

หน่วยปฏิบัติการเทคโนโลยีชีวภาพทางการแพทย์ จัดตั้งขึ้นเมื่อปลายปี 2537 ภายใต้ความร่วมมือระหว่างไบโอเทคและคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้เป็นหน่วยงานที่มีความเชี่ยวชาญในงานวิจัยด้านเทคโนโลยีชีวภาพที่เกี่ยวข้องกับทางการแพทย์ โดยเฉพาะการวิจัยเรื่องโรคไข้เลือดออก และ โรคพันธุกรรมของมนุษย์ ต่อมาในปี 2543 ได้ขยายเครือข่ายความร่วมมือไปยังมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ณ 1) คณะแพทยศาสตร์ และ2) คณะเทคนิคการแพทย์ และขยายทิศทางงานวิจัยเป็น 3 ด้าน คือ งานวิจัยด้านไวรัสเด็งกี่และโรคไข้เลือดออก งานวิจัยทางด้านโรคทางพันธุกรรมของมนุษย์ และงานวิจัยพื้นฐานทางด้านภูมิคุ้มกันวิทยา

ในปีงบประมาณ 2550 หน่วยปฏิบัติการเทคโนโลยีชีวภาพทางการแพทย์เครือข่าย ณ ภาควิชาภูมิคุ้มกันวิทยาคลินิก คณะเทคนิคการแพทย์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้ถูกปรับเป็น ศูนย์วิจัยเทคโนโลยีชีวการแพทย์ ของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่

ปัจจุบัน การดำเนินงานของหน่วยปฏิบัติการเทคโนโลยีชีวภาพทางการแพทย์ ประกอบด้วย หน่วยปฏิบัติการเทคโนโลยีชีวภาพทางการแพทย์ ณ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล และ หน่วยปฏิบัติการเทคโนโลยีชีวภาพทางการแพทย์เครือข่าย ณ ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มีทิศทางการดำเนินงานวิจัย แบ่งเป็น 2 ด้านหลัก ได้แก่ งานวิจัยด้านไวรัสเด็งกี่และโรคไข้เลือดออก และงานวิจัยทางด้านโรคทางพันธุกรรมของมนุษย์

วิสัยทัศน์

• เป็นหน่วยงานที่มีความเชี่ยวชาญในงานวิจัยด้านเทคโนโลยีชีวภาพที่เกี่ยวข้องกับทางการแพทย์ (Biomedical fields) โดยเฉพาะการวิจัยเรื่องโรคไข้เลือดออกและไวรัสเด็งกี่ และโรคพันธุกรรมของมนุษย์ โดยใช้เทคนิคและวิธีการสมัยใหม่ เช่น โปรตีโอมิกส์ การจัดการข้อมูลชีวสารสนเทศ เป็นต้น
• เป็นศูนย์กลางของเครือข่ายงานวิจัยทางด้าน Biomedical research และการประยุกต์ใช้ความรู้และเทคโนโลยีเพื่อการตรวจวินิจฉัย การรักษา รวมทั้งการควบคุมป้องกันโรค
• เป็นหน่วยงานที่มีการพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับการตรวจวินิจฉัย โดยการถ่ายทอด และแลกเปลี่ยนความรู้กับบริษัทเอกชนที่มีความร่วมมือ
• เป็นหน่วยงานเครือข่ายที่ให้ความรู้ และเทคโนโลยีทางด้านการตรวจวินิจฉัยโรคไข้เลือดออก ร่วมกับองค์กรที่เกี่ยวข้องต่างๆ เช่น มูลนิธิสาธารณสุขแห่งชาติ

พันธกิจ

• ดำเนินงานวิจัยเพื่อสร้างองค์ความรู้ใหม่ ทั้งงานวิจัยพื้นฐานและงานวิจัยประยุกต์ โดยมุ่งเน้นงานวิจัยทางด้านโรคไข้เลือดออกและโรคที่พบบ่อยในประเทศไทย
• ผลิตผลงานวิจัยและพัฒนาที่มีคุณภาพสูงทางด้านวิทยาศาสตร์ชีวภาพการแพทย์
• ผลิตชุดตรวจวินิจฉัยโรคชนิดใหม่และพัฒนาสู่เชิงพาณิชย์จากการประยุกต์ใช้ความรู้พื้นฐานและสารชีวภาพที่มีอยู่ หรือเตรียมได้เองในห้องปฏิบัติการโดยมีความร่วมมือกับภาคเอกชน
• สร้างเครือข่ายการวิจัยทั้งในประเทศ และต่างประเทศ เพื่อช่วยผลักดันให้เกิดการผลิตงานวิจัยมุ่งเป้าที่มีคุณภาพ
• ผลิตและพัฒนาบุคคลากรด้านการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพทางการแพทย์
• เผยแพร่ผลงานวิจัยและพัฒนาสู่สาธารณะและถ่ายทอดเทคโนโลยีทางด้านเทคโนโลยีชีวภาพการแพทย์สู่การใช้จริง

แนวทางการดำเนินงานวิจัยและพัฒนา

• งานวิจัยทางด้านไข้เลือดออก - มุ่งเน้นการพัฒนางานวิจัยขั้นพื้นฐาน (Basic research) ด้านพยาธิกำเนิดของโรคไข้เลือดออกเพื่อให้เข้าใจถึงกลไกที่ทำให้เกิดโรค ทั้งในส่วนของการเปลี่ยนแปลงของระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายเมื่อเกิดการติดเชื้อ ซึ่งนำไปสู่การเข้าใจกลไกการเกิดการรั่วของพลาสม่าออกนอกหลอดเลือดในโรคไข้เลือดออกชนิดรุนแรง รวมทั้งส่วนไวรัสเด็งกี่ที่เป็นสาเหตุของการเกิดโรคไข้เลือดออก โดยทำการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับสรีระวิทยาระดับโมเลกุลของไวรัสไข้เลือดออก โดยการใช้ Infectious cDNA clone ซึ่งสามารถปรับแต่งยีนของไวรัสไข้เลือดออกในบางตำแหน่ง และสร้างไวรัสที่มีลักษณะทางพันธุกรรมบางอย่างเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมซึ่งมีความรุนแรงน้อยลง และนำไปสู่การพัฒนาการผลิตวัคซีนป้องกันโรคไข้เลือดออกได้ นอกจากนี้ยังรวมถึงการประยุกต์ใช้ความรู้พื้นฐานเพื่อการพัฒนาชุดตรวจวินิจฉัยการติดเชื้อไวรัสเด็งกี่อีกด้วย โดยมีฐานของการผลิตโมโนโคลนอลแอนติบอดีต่อโปรตีนส่วนต่างๆของไวรัสเด็งกี่ และรีคอมบิแนนต์โปรตีนของไวรัสเด็งกี่ เป็นสารตั้งต้นที่สำตัญในการพัฒนาชุดตรวจ และงานวิจัยพื้นฐานอื่นๆ
• งานวิจัยด้านโรคพันธุกรรมของมนุษย์และกลไกการเกิดโรคที่พบบ่อยในประเทศ - มุ่งเน้นการศึกษาพันธุศาสตร์และอณูชีววิทยาของโรคที่สำคัญในคนไทย อาทิเช่น โรคไตผิดปกติในการขับกรด โรคนิ่วในไต โรคเบาหวาน เป็นต้น เพื่อหาสาเหตุและกลไกที่ทำให้เกิดโรคในระดับอณู รวมถึงการพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อการวิจัย และตรวจวินิจฉัยโรคทางพันธุกรรม

ผลงานเด่น

• ค้นพบกลไกใหม่ในการทำให้เกิดโรคไข้เลือดออก ซึ่งเกี่ยวข้องกับ T-cell response และได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการชั้นนำของโลก คือ Nature Medicine
• การค้นพบยีนที่เกี่ยวข้องกับความรุนแรงของการติดเชื้อไวรัสไข้เลือดออกได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการชั้นนำของโลก
  คือ Nature Genetics
• การใช้โปรตีนเอ็นเอส 1 และเทอร์มินัลคอมพลีเมนต์คอมเพล็กซ์ร่วมกันในการตรวจหาการติดเชื้อโรคไข้เลือดออกและพยากรณ์การเกิดโรคไข้เลือดออกชนิดรุนแรง
• การศึกษาหน้าที่และโครงสร้างของโปรตีนไวรัสเด็งกี่ เช่น prM, NS1 และ capsid ที่มีผลต่อการสร้าง Virus particle ทำให้สามารถดัดแปลงสารพันธุกรรมของไวรัสเด็งกี่เพื่อให้ได้สายพันธุ์ที่มีความอ่อนฤทธิ์ลง จากการใช้ Dengue infectious cDNA clones
  ซึ่งเป็นประโยชน์ในการพัฒนา วัคซีน
• การพัฒนาต้นแบบชุดตรวจโปรตีน NS1 ของไวรัสเด็งกี่ในซีรั่มผู้ป่วยที่สามารถแยกซีโรทัยป์ของไวรัสได้

รางวัลที่ได้รับ

• รางวัลเมธีวิจัยอาวุโส สกว. (ระยะที่ 2) ประจำปี 2546 สาขาวิทยาภูมิคุ้มกัน จากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)
  (นพ. ปรีดา มาลาสิทธิ์)
• รางวัลวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีจากมูลนิธิโทเร ประเทศไทย ครั้งที่ 11 ประจำปี 2547 เพื่อการส่งเสริมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ประเทศไทย (หน่วยปฏิบัติการเทคโนโลยีชีวภาพทางการแพทย์)
• รางวัลผลงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์การแพทย์ดีเด่นประจำปี 2548 จากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) จากโครงข่ายวิจัยเพื่อความเป็นเลิศของไวรัสไข้เลือดออกและพันธุศาสตร์ยีโนมิกซ์ของโรคที่พบบ่อยในประเทศ (นพ. ปรีดา มาลาสิทธิ์)
• รางวัลมหาวิทยาลัยมหิดล-บี บราวน์ เพื่อการแพทย์และสาธารณสุขไทย ประจำปี พ.ศ. 2550 จากผลงานวิจัยค้นคว้าโรคไข้เลือดออกและไวรัสเด็งกี่ (เครือข่ายงานวิจัยไข้เลือดออกประกอบด้วย นพ.ปรีดา มาลาสิทธิ์ รศ.นพ. นพพร สิทธิสมบัติ และ
  รศ.ดร.วัชระ กสิณฤกษ์)
• รางวัลสภาวิจัยแห่งชาติ ประจำปี 2550: รางวัลผลงานวิจัย ระดับดีเยี่ยม สาขาวิทยาศาสตร์การแพทย์ จากผลงานเรื่อง งานวิจัยไข้เลือดออกและไวรัสเด็งกี (Dengue Hemorrhagic Fever and Dengue Virus Research)
  (หน่วยปฏิบัติการเทคโนโลยีชีวภาพทางการแพทย์)
• รางวัลสภาวิจัยแห่งชาติ ประจำปี 2550: รางวัลนักวิจัยดีเด่นแห่งชาติ สาขาวิทยาศาสตร์การแพทย์ จากงานวิจัยด้านวิทยาศาสตร์การแพทย์ (นพ. ปรีดา มาลาสิทธิ์)
• รางวัลบุคลากรดีเด่น คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ประจำปี 2550 จากผลงานวิจัยโรคไข้เลือดออกและไวรัสเด็งกี่
  (นพ. ปรีดา มาลาสิทธิ์ ศ.ดร. เพทาย เย็นจิตโสมนัส และ นพ. วิศิษฏ์ ทองบุญเกิด)
• รางวัลมหาวิทยาลัยมหิดล ประเภทดีเด่นเฉพาะทาง สาขาการวิจัย จากผลงานเรื่อง Vascular leakage in severe dengue virus infections: a potential role for the non-structural viral protein NS1 and complement โดยเข้ารับพระราชทานรางวัลจากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ณ หอประชุมกองทัพเรือ เมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม 2551
  (ผศ. ดร. พญ. ปนิษฎี อวิรุทธ์นันท์)
• รางวัลสภาวิจัยแห่งชาติ ประจำปี 2550: รางวัลผลงานวิจัย ระดับชมเชย สาขาวิทยาศาสตร์การแพทย์ จากผลงานเรื่อง การศึกษาอณูพันธุศาสตร์ของโรคไตผิดปกติในการขับกรด (Molecular genetic studies of distal renal tubular acidosis)
  (ศ. ดร. เพทาย เย็นจิตโสมนัส)
• รางวัลผลงานวิจัยดีเด่น จากคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ประจำปี 2550 จากผลงานวิจัยด้าน Siriraj Proteomics Research Group (นพ. วิศิษฎ์ ทองบุญเกิด)
• รางวัลผลงานวิจัยดีเด่นทางปรีคลินิก จากคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล ประจำปี 2550 จากผลงานวิจัยด้าน Siriraj Proteomics Research Group (นพ. วิศิษฎ์ ทองบุญเกิด)
• รางวัล Best Poster Award, HUPO 6^th Annual World Congress Seoul 2007, Seoul, Korea จากผลงานเรื่อง Bacterial overgrowth affects urinary proteome analysis: Recommendation for centrifugation, temperature, duration and the use of preservatives during sample collection (นพ. วิศิษฎ์ ทองบุญเกิด)
• รางวัล First Prize Outstanding Poster Presentation จากงานประชุม Protein Society of Thailand โปสเตอร์งานวิจัยเรื่อง “Serial changes in urinary proteome profile of membranous nephropathy: implications for pathophysiology and biomarker discovery” เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2549 (นพ.วิศิษฎ์ ทองบุญเกิด ร่วมกับ Heidi Hoi Yee Ngai)
• รางวัล Second Prize Outstanding Poster Presentation จากงาน Protein Society of Thailand เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2549 และได้รับรางวัลการเสนอผลงานวิจัยแบบโปสเตอร์ ชมเชยอันดับหนึ่ง จากการประชุมวิชาการ Molecular Medicine 2006 โปสเตอร์งานวิจัยเรื่อง “Trafficking defect of mutant kidney anion exchanger 1 (kAE1) proteins associated with distal renal tubular acidosis and Southeast Asian ovalocytosis” (น.ส. หนึ่งหทัย สวัสดี ดร. ศันสนีย น้อยสคราญ และ ศ. ดร. เพทาย เย็นจิตโสมนัส)

ความร่วมมือกับหน่วยงานอื่น

• ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
• ภาควิชาวิทยาภูมิคุ้มกันวิทยาคลินิก คณะเทคนิคการแพทย์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
• สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี (โรงพยาบาลเด็ก) กรุงเทพมหานคร
• มูลนิธิสาธารณสุขแห่งชาติ กรุงเทพมหานคร
• โรงพยาบาลศูนย์ขอนแก่น จ. ขอนแก่น
• โรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์ จ. อุบลราชธานี
• โรงพยาบาลสงขลา จ. สงขลา
• Hammersmith Hospital, Imperial College, London ประเทศอังกฤษ
• Washington University School of Medicine, St. Louis ประเทศสหรัฐอเมริกา
• Genetique des Meladies Infectieuses et Autoimmunes, Institut Pasteur, Paris ประเทศฝรั่งเศส
• Department of Biochemical, Faculty of Medicine, University of Toronto, Ontario ประเทศแคนาดา
• Department of Physiology, Faculty of Medicine and Dentistry, University of Alberta Edmonton, Alberta ประเทศแคนาดา
• Department of Immunoregulation, The Research Institute for Microbial Diseases, Osaka University, Osaka ประเทศญี่ปุ่น
• Unit of Human Disease Genomics, Center for Genomic Medicine, Kyoto University Graduate School of Medicine ประเทศญี่ปุ่น
• Center for Molecular Medicine and Genetics, Wayne State University, Detroit, Michigan ประเทศสหรัฐอเมริกา
• Immunology Research Division, Department of Medical Research (Lower Myanmar), Yangon, ประเทศพม่า
• Department of Microbiology and Electron Microscopy Unit, Yong Loo Lin School of Medicine (YYLSOM), National University of Singapore ประเทศสิงคโปร์
• Department of Pathology and Laboratory Medicine, School of Medicine, Emory University, Atlanta, Georgia ประเทศสหรัฐอเมริกา
  

ผู้อำนวยการ ศ. นพ. ปรีดา มาลาสิทธิ์