หน่วยวิจัยเพื่อความเป็นเลิศเทคโนโลยีชีวภาพกุ้ง
Center of Excellence for Shrimp Molecular Biology and Biotechnology

หน่วยวิจัยเพื่อความเป็นเลิศเทคโนโลยีชีวภาพกุ้งหรือ Centex Shrimp ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 2544 เกิดขึ้นจากความร่วมมือของห้องปฏิบัติการ จากภาควิชากายวิภาคศาสตร์ ภาควิชาชีวเคมี และภาควิชาเทคโนโลยีชีวภาพของคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล โดยได้รับการสนับสนุนจากไบโอเทคและคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

วิสัยทัศน์
มุ่งสู่การผลิตกุ้งคุณภาพสูงจากแหล่งที่ดีที่สุด โดยประเทศไทยจะเป็นผู้นำทางด้านการผลิตกุ้งปลอดเชื้อที่มีสุขภาพดี มีคุณค่าทางโภชนาการสูง และเลี้ยงในระบบที่ได้มีการพัฒนาให้มีประสิทธิภาพ มีความปลอดภัย ไม่ทำอันตรายต่อสิ่งแวดล้อม

พันธกิจ
การใช้หลักการและงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ที่มีประสิทธิภาพมาผลิตกุ้งที่มีคุณภาพสูง นำความรู้ความเข้าใจที่ได้จากงานวิจัยตามหลักวิทยาศาสตร์ที่ดีมาใช้ในการสนับสนุน นำงานวิจัยทางอณูชีววิทยาและเทคโนโลยีชีวภาพมาใช้ เพื่อให้เกิดองค์ความรู้และนำมาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาวิธีการเพาะเลี้ยงกุ้งที่มีสุขภาพดี มีคุณค่าทางโภชนาการ และมีผลกระทบทางลบต่อสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุด

กลยุทธ์

• ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางความร่วมมือในการทำงานวิจัยเกี่ยวกับกุ้ง ระหว่างมหาวิทยาลัยมหิดล  ไบโอเทค และหน่วยงานทั้งภายในประเทศและนานาชาติ
• ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางแห่งชาติและระดับภาคพื้นภูมิภาคในการทำงานวิจัยและฝึกอบรมทางด้านอณูชีววิทยาและเทคโนโลยีชีวภาพเพื่อสนับสนุนอุตสาหกรรมการเลี้ยงกุ้งกุลาดำ
• ทำหน้าที่ให้คำปรึกษาอย่างใกล้ชิดกับภาคอุตสาหกรรมการเลี้ยงกุ้งของไทย เพื่อให้งานวิจัยของหน่วยวิจัยเพื่อความเป็นเลิศเทคโนโลยีชีวภาพกุ้ง มิใช่เป็นประโยชน์เพียงเพื่อการเรียนรู้เท่านั้น  แต่สามารถนำมาใช้สนับสนุนการพัฒนาอุตสาหกรรมการเลี้ยงกุ้งของไทยได้ด้วย

แนวทางการดำเนินงานวิจัยและพัฒนา
มุ่งเน้นงานวิจัยที่ตอบสนองความต้องการของภาคอุตสาหกรรม โดยเฉพาะในด้านโมเลกุลและเทคโนโลยีชีวภาพ
มุ่งเน้นงานวิจัยใน  9 ด้านหลักคือ

• การศึกษาโรคกุ้งที่เกิดจากเชื้อไวรัส แบคทีเรีย และปรสิตในระดับโมเลกุล
• การพัฒนาชุดตรวจวินิจฉัยโรคในกุ้งชนิดสำเร็จรูป
• การศึกษากลไกระบบภูมิคุ้มกันในระดับน้ำเหลืองและเซลล์กุ้ง
• การวิเคราะห์จีโนมกุ้ง
• การวิจัยทางโภชนาการของกุ้ง
• การพัฒนาปรับปรุงสายพันธุ์กุ้งกุลาดำให้ปลอดเชื้อ
• งานวิจัยเกี่ยวกับระบบสืบพันธุ์และระบบต่อมไร้ท่อของกุ้ง
• งานวิจัยเกี่ยวกับความเป็นไปได้ในการประยุกต์ใช้ Phage therapy กับกุ้ง
• งานวิจัยเกี่ยวกับ Quorum sensing เพื่อใช้ในการควบคุมความรุนแรงของเชื้อ Vibrio sp.

ผลงานเด่น
งานวิจัยของหน่วยวิจัยเพื่อความเป็นเลิศเทคโนโลยีชีวภาพกุ้ง ได้รับความสนใจและสามารถนำเข้าสู่ตลาดได้ ตัวอย่างของงานวิจัย ได้แก่ การผลิตชุดตรวจพีซีอาร์ เพื่อตรวจโรคไวรัสในกุ้งกุลาดำ เช่น ไวรัสตัวแดงดวงขาว ไวรัสหัวเหลือง และ ไวรัส HPV ภายใต้ชื่อการค้า Ezee Gene การผลิตชุดตรวจโมโนโคลนอลแอนติบอดี สำหรับโรคไวรัสหัวเหลืองในกุ้งกุลาดำ โดยหน่วยวิจัยร่วมมือกับหน่วยธุรกิจโครงการเทคโนโลยีชีวภาพกุ้ง นำผลงานวิจัยไปต่อยอดในเชิงธุรกิจ นอกจากนี้ยังมีการพัฒนาชุดตรวจสอบ Nested-RT PCR สำหรับไวรัสหัวเหลือง ซึ่งได้มอบลิขสิทธิ์ให้แก่บริษัท Farming IntelliGene Technology Corporation ประเทศไต้หวัน  การพัฒนาชุดตรวจ LAMP- Gel และ LAMP-LFD สำหรับการตรวจวินิจฉัยไวรัสโรคทอร่า (TSV) และไวรัสตัวแดงดวงขาว (WSSV)  ซึ่งปัจจุบันได้มอบสิทธิ์ให้แก่หน่วยธุรกิจโครงการเทคโนโลยีชีวภาพกุ้ง ในการต่อยอดเชิงธุรกิจต่อไป

รางวัลที่ได้รับ

• รางวัลวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มูลนิธิโทเรเพื่อการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ ประเทศไทย ประจำปี 2543 ภายใต้การวิจัยเรื่อง การวินิจฉัยและการควบคุมโรคไวรัสในกุ้งกุลาดำ (ศ. ดร. บุญเสริม วิทยชำนาญกุล   ศ. ดร. ทิมโมที วิลเลียม เฟลเกล
  และ ศ. ดร.วิชัย บุญแสง)
• รางวัลนักเทคโนโลยีดีเด่นประจำปี 2546 กลุ่มพัฒนาเทคโนโลยีเพื่ออุตสาหกรรมผลิตกุ้งกุลาดำ จากมูลนิธิส่งเสริมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในพระบรมราชูปถัมภ์ ภายใต้การวิจัยเรื่อง การใช้เทคโนโลยีดีเอ็นเอในการวินิจฉัยโรคและการพัฒนาสายพันธุ์กุ้งกุลาดำ (ศ. ดร. บุญเสริม วิทยชำนาญกุล ศ. ดร. ทิมโมที วิลเลียม เฟลเกล และ ศ. ดร. วิชัย บุญแสง โดยความร่วมมือกับอาจารย์จากมหาวิทยาลัยมหิดล จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ)
• รางวัลทะกุจิ ประเภทวิทยานิพนธ์ดีเด่น ระดับปริญญาเอก ประจำปี 2547 จากสมาคมเทคโนโลยีชีวภาพแห่งประเทศไทย ภายใต้การวิจัยเรื่อง การวิเคราะห์โครงสร้างและคุณสมบัติของยีนที่เกี่ยวข้องในระบบภูมิคุ้มกันของกุ้งกุลาดำ
  (ดร. กัลยาณ์ ศรีธัญญลักษณา-แดงติ๊บ)
• รางวัลทุนวิจัย ลอรีอัล ประเทศไทย “เพื่อสตรีในงานวิทยาศาสตร์” ประจำปี 2548 ของบริษัทลอรีอัล (ประเทศไทย) จำกัด โดยการสนับสนุนของสำนักเลขาธิการคณะกรรมการแห่งสหประชาชาติว่าด้วยการศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งชาติ (UNESCO) ภายใต้การวิจัยเรื่อง “การศึกษาพาหะของเชื้อ Taura Syndrome Virus ด้วยวิธี RT-PCR”
  (นางวรรณสิกา เกียรติปฐมชัย)
• รางวัลทุนวิจัย ลอรีอัล ประเทศไทย “เพื่อสตรีในงานวิทยาศาสตร์”  ประจำปี 2550 ของบริษัท ลอรีอัล (ประเทศไทย) จำกัด โดยการสนับสนุนของสำนักเลขาธิการคณะกรรมการแห่งสหประชาชาติว่าด้วยการศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งชาติ (UNESCO) ภายใต้การวิจัยเรื่อง “การแยกและวิเคราะห์ตัวจับจำเพาะต่อไวรัสตัวแดงดวงขาวในกุ้งกุลาดำ”
  (ดร.กัลยาณ์ ศรีธัญญลักษณา-แดงติ๊บ)
• รางวัลดีเยี่ยม สาขาเกษตรศาสตร์และชีววิทยา ประจำปี พ.ศ. 2551 ของสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ภายใต้การวิจัยเรื่อง “การตรวจหาเชื้อไวรัสก่อโรคทอร่าในกุ้งแบบใหม่ โดยการผนวกเทคนิค LAMP ร่วมกับเทคนิค LFD”
  (นางวรรณสิกา เกียรติปฐมชัย และนายณรงค์ อรัญรุตม์)

การบริการวิชาการ

• การจัดการฝึกอบรมในระดับภูมิภาคประจำปีในหัวข้อชีววิทยาและพยาธิวิทยาในกุ้ง โดยมีผู้ร่วมอบรมจากมหาวิทยาลัย
  ภาคอุตสาหกรรม และผู้สนใจจากต่างประเทศ
• การผลิตนักศึกษาในระดับบัณฑิตศึกษา ซึ่งจะมีการหมุนเวียนของนักศึกษาปริญญาโทและเอก จำนวน 15-20 คน ตลอดเวลา
• การให้คำปรึกษาเกี่ยวกับการวินิจฉัยและการควบคุมโรคกุ้ง รวมทั้งการพัฒนาพ่อพันธุ์แม่พันธุ์กุ้ง
• การจัดฝึกอบรมต่างๆ ตามความสนใจของภาคอุตสาหกรรม

ความเชี่ยวชาญ

• Shrimp disease
• Shrimp genome analysis
• Shrimp immunology
• Molecular biology
• Diagnostic test for shrimp diseases

ความร่วมมือกับหน่วยงานอื่น

• กรมวิชาการเกษตร ในการทำงานเกี่ยวกับการควบคุมโรคและการเลี้ยงกุ้งปลอดเชื้อ
• ภาควิชาชีวเคมี คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในการทำงานเกี่ยวกับพันธุกรรมกุ้ง
• ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต ในการทำงานเกี่ยวกับการแยก การศึกษาคุณสมบัติของเชื้อโรค รวมทั้งวิธีวินิจฉัย
• ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์  มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ในการพัฒนาชุดตรวจสอบที่ใช้ในการวินิจฉัยโรค
• ภาควิชาเทคโนโลยีการประมง คณะผลิตกรรมการเกษตร  มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ในการศึกษากลไกที่เกี่ยวข้องกับการตายของกุ้งแบบ Apoptosis
• ภาควิชาชีวเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ในการพัฒนาชุดตรวจสอบในการวินิจฉัยและควบคุมโรค
• มหาวิทยาลัยบูรพา
• CSIRO Livestock Industries, Queensland Bioscience Precinct ประเทศออสเตรเลีย ในการทำงานเกี่ยวกับการพัฒนาชุดตรวจวินิจฉัยโรคกุ้งและการควบคุมโรค
• James Cook University ประเทศออสเตรเลีย ในการทำงานเกี่ยวกับการศึกษาโรคกุ้ง
• Department of Comparative Physiology, Evolutionary Biology Center, Uppsala University ประเทศสวีเดน ในการทำงานเกี่ยวกับระบบภูมิคุ้มกันในกุ้ง
• Zoology Department, National University of Taiwan ประเทศไต้หวัน ในการทำงานเกี่ยวกับพันธุกรรมและโรคกุ้ง
• Oceanic Institute, Hawaii ประเทศสหรัฐอเมริกา ในการทำงานเกี่ยวกับการเจริญเติบโตและพันธุกรรมกุ้ง

ผู้อำนวยการ ศ. ดร. ทิมโมที วิลเลียม เฟลเกล