ไบโอเทคผนึกหน่วยงานพันธมิตร ร่วมสู้มาลาเรีย

ไบโอเทค สวทช. ตระหนักถึงความสำคัญของโรคมาลาเรีย และได้ค้นคว้าวิจัยเกี่ยวกับโรคมาลาเรียมากว่า 10 ปี จนกระทั่งค้นพบโครงสร้างของเอนไซม์ไดไฮโดรโฟเลต รีดักเทส ไธมิดิเลตซินเธส (dihydrofolate reductase-thymidylate synthase, DHFR-TS) ซึ่งเป็นเป้าหมายของยากลุ่มแอนติโฟเลต ทำให้เข้าใจกลไกการดื้อยากลุ่มดังกล่าว และสามารถต่อยอดงานวิจัยไปสู่การค้นพบสารต้นแบบ P218 ซึ่งเป็นสารแอนติโฟเลตต้านมาลาเรียที่มีประสิทธิภาพและความจำเพาะสูง มีฤทธิ์ในการฆ่าเชื้อมาลาเรียทั้งสายพันธุ์ที่ไวต่อยาและดื้อต่อยาได้อย่างมีประสิทธิภาพ ปัจจุบันสาร P218 ถูกผลักดันเข้าสู่การทดสอบในระดับพรีคลินิกที่ได้มาตรฐาน GLP ร่วมกับ Medicines for Malaria Venture (MMV)

งานวิจัยด้านมาลาเรียของไบโอเทคมิได้หยุดอยู่แต่เพียงเท่านี้ คณะนักวิจัยได้ศึกษาวิจัยเพิ่มเติม จนกระทั่งค้นพบโปรตีนเป้าหมายตัวใหม่ ชื่อว่า ซีรีน ไฮดรอกซีเมทิลทรานสเฟอเรส (serine hydroxymethyltransferase) หรือ SHMT เป็นเอนไซม์ที่มีบทบาทสำคัญตัวหนึ่งในการสังเคราะห์โฟเลท เช่นเดียวกับเอนไซม์ DHFR และจากการศึกษาพบว่า การยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ SHMT นี้ส่งผลให้เชื้อมาลาเรียตาย ซึ่งเอนไซม์ SHMT ของเชื้อมาลาเรียมีลักษณะจำเพาะที่แตกต่างจากเอนไซม์ SHMT ของสิ่งมีชีวิตอื่นรวมถึงคนด้วย ซึ่งมึความเป็นไปได้ในการนำไปใช้เป็นกลยุทธ์ใหม่เพื่อขัดขวางการทำงานของเอนไซม์ในเชื้อมาลาเรีย โดยไม่มีผลกระทบต่อเอนไซม์ของคน จึงมีศักยภาพในการนำมาพัฒนาออกแบบสารยับยั้ง เพื่อใช้ในการรับมือกับการดื้อยาของเชื้อมาลาเรียในอนาคต

SHMTโครงสร้างโปรตีน serine hydroxymethyltransferase หรือ SHMT

และจากการศึกษาอย่างต่อเนื่องร่วมกับหน่วยงานพันธมิตรทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ ค้นพบ สารที่มีโครงสร้างหลักกลุ่มไพราโซโลไพแรนมีฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ SHMT ของมาลาเรีย รวมถึงออกฤทธิ์ยับยั้งการเจริญของเชื้อมาลาเรียในระยะติดเชื้อในเซลล์เม็ดเลือดแดง ทั้งยังเป็นสารที่มีความจำเพาะสูงโดยได้ผ่านการทดสอบในเซลล์สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมแล้ว

ก้าวต่อไป ไบโอเทค สวทช. จะมุ่งศึกษาพัฒนาต่อยอดองค์ความรู้ที่ได้นี้ เพื่อให้สามารถนำไปประยุกต์ใช้สำหรับการพัฒนาสารยับยั้งที่มีความจำเพาะต่อเอนไซม์ SHMT เพื่อพัฒนายาต้านมาลาเรียที่มีประสิทธิภาพต่อไป ในอนาคต

หน่วยงานพันธมิตรที่ ไบโอเทค สวทช. ร่วมมือในการวิจัยและพัฒนาด้านมาลาเรีย อาทิ มหาวิทยาลัยมหิดล มหาวิทยาลัยบูรพา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมิชิแกน แอนน์อาร์เบอร์ (University of Michigan, Ann Arbor) สถาบัน California Institute for Biomedical Research (Calibr) ประเทศสหรัฐอเมริกา บริษัท BASF ประเทศเยอรมนี  สถาบัน Swiss Tropical and Public Health Institute (Swiss TPH)  Universität Basel  สถาบัน ETH Zurich  ประเทศสวิตเซอร์แลนด์  บริษัท GlaxoSmithKline ประเทศสเปน สถาบัน Monash Institute of Pharmaceutical Sciences ประเทศออสเตรเลีย และ National Synchrotron Radiation Research Center ประเทศไต้หวัน

ประกาศเมื่อ 27 พฤษภาคม 2558

ข่าวสารองค์กร