หน่วยวิจัยความหลากหลายทางชีวภาพและชีววัสดุ
Biodiversity and Biotechnological Resource Research Unit

หน่วยวิจัยความหลากหลายทางชีวภาพและชีววัสดุ มีเป้าหมายในการดำเนินงานวิจัยและพัฒนาด้านความหลากหลายของทรัพยากรชีวภาพในประเทศไทย และส่งเสริมการต่อยอดงานวิจัยและการถ่ายทอดเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับทรัพยากรชีวภาพ โดยมุ่งเน้นการศึกษาวิวัฒนาการความหลากหลายทางชีวภาพและอนุกรมวิธานของจุลินทรีย์ ตลอดจนปฏิสัมพันธ์ระหว่างจุลินทรีย์และสิ่งมีชีวิตเจ้าบ้าน และนิเวศวิทยา ตลอดจนการวิจัยและพัฒนาจุลินทรีย์อย่างเป็นระบบ (Systems Microbiology) อาทิ การพัฒนาระบบการทำงานของจุลินทรีย์ในการผลิตโปรตีนเป้าหมายโดยอาศัยการสร้างความสามารถด้าน bioinformatics, molecular biology และ synthetic biology เพื่อสนับสนุนการใช้ประโยชน์จากจุลินทรีย์ และการพัฒนากระบวนการผลิตโปรตีนเป้าหมายเพื่อประโยชน์ในเชิงอุตสาหกรรมและสิ่งแวดล้อม

งานวิจัยและพัฒนา

  • โครงสร้างพื้นฐานด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีชีวภาพที่สำคัญของประเทศ  การพัฒนาเครือข่ายการเก็บรวบรวมรักษาสายพันธุ์จุลินทรีย์และชีววัสดุเพื่อประโยชน์ในการวิจัยและพัฒนา อาทิ งานวิจัยด้านการคัดแยก งานวิจัยด้านอนุกรมวิธาน การใช้เป็น สายพันธุ์อ้างอิงเพื่อการตีพิมพ์ผลงาน และให้บริการสายพันธุ์จุลินทรีย์และชีววัสดุ การรับฝากสายพันธุ์จุลินทรีย์และชีววัสดุ การให้บริการด้านเทคนิค การเก็บรักษาสายพันธุ์จุลินทรีย์ ตัวอย่างแห้งเห็ดรา และชีววัสดุประเภทต่างๆ รวมถึงการฝึกอบรมเพื่อยกระดับความสามารถของหน่วยงานเก็บรักษาสายพันธุ์จุลินทรีย์และชีววัสดุต่างๆ และเตรียมความพร้อมเพื่อรองรับการให้บริการในระดับอาเซียน โดยมีเป้าหมายในการให้บริการเพื่อสนับสนุนการใช้ประโยชน์จากชีววัสดุ ทั้งในด้านการวิจัยและอุตสาหกรรมให้เกิดประโยชน์สูงสุด พร้อมทั้งพัฒนาการดำเนินงานให้เป็นไปตามอนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ (CBD: Convention on Biological Diversity) ที่มุ่งเน้นเกี่ยวกับกลไกและกฎระเบียบ ในการเข้าถึงและการแบ่งปันผลประโยชน์จากการใช้ทรัพยากรชีวภาพ
  • การศึกษาปฏิสัมพันธ์ของจุลินทรีย์กับสิ่งมีชีวิตอื่นๆ และความหลากหลายของทรัพยากรชีวภาพของระบบนิเวศวิทยาต่างๆ  มุ่งเน้นงานวิจัย 3 ด้านหลัก คือ ความหลากหลายทางชีววิทยาของทรัพยากรชีวภาพและความสัมพันธ์ทางนิเวศวิทยาของจุลินทรีย์เพื่อตอบโจทย์การใช้ประโยชน์ให้มากขึ้น การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างจุลินทรีย์และสิ่งมีชีวิต การศึกษาจุลินทรีย์ที่มีศักยภาพการใช้ประโยชน์เฉพาะด้าน โดยเน้นกลุ่มราทะเล ราเอนโดไฟต์ และโปรติสต์ ที่มีศักยภาพเพื่อสนับสนุนและส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากจุลินทรีย์ในด้านผลิตภัณฑ์ทางธรรมชาติ (natural product) ด้านการผลิตกรดไขมันไม่อิ่มตัวเชิงซ้อนสารมูลค่าสูงเพื่อใช้ประโยชน์ในเชิงอุตสาหกรรม ด้านเกษตรอินทรีย์เพื่อเป็นปุ๋ยชีวภาพ (Biofertilizer)
  • เทคโนโลยีฐานจากทรัพยากรชีวภาพ  มุ่งเน้นการพัฒนาด้าน heterologous gene expression system, recombinant proteins และ synthetic microbes โดยการพัฒนาเทคโนโลยีที่ทำให้เซลล์เจ้าบ้านรับฝากยีนที่ต้องการเเละชักนำให้เกิดการแสดงออกของยีนและผลิตผลิตภัณฑ์ที่ต้องการได้มากขึ้น การพัฒนาดังกล่าวจะช่วยทำให้ระบบการผลิตโปรตีนมีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น และเป็นการหลีกเลี่ยงการใช้สายพันธุ์ และพลาสมิดทางการค้าของต่างประเทศที่ติดสิทธิบัตร โดยได้พัฒนาระบบการแสดงออกและปรับปรุงการผลิตโปรตีนในจุลินทรีย์ทั้งระบบยีสต์ และระบบแบคทีเรีย

ห้องปฏิบัติการภายใต้หน่วยวิจัย

ผลงานเด่น

ด้านความหลากหลายทางชีวภาพ
  • การค้นพบจุลินทรีย์สายพันธุ์ใหม่ ได้แก่ แบคทีเรีย รา และยีสต์ มากกว่า 66 สายพันธุ์
  • การเข้าร่วมเป็นคณะทำงาน One Fungus One Name (OFON) ที่มีความร่วมมือกับ worldwide mycologist consortium เพื่อทบทวนตำแหน่งทางอนุกรมวิธานของรา
  • องค์ความรู้เกี่ยวกับความหลากหลายและความสัมพันธ์ของราแมลงที่เข้าไปทำลายมดในกลุ่มฟอร์มิซีน (Formicinae, Formicidae) อย่างเฉพาะเจาะจง
  • องค์ความรู้เกี่ยวกับประสิทธิภาพของชะนีและช้างในการกระจายเมล็ดพันธุ์พืช ณ พื้นที่ มอสิงโต อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่
  • การพัฒนาฐานข้อมูลด้านความความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศและนานาชาติ
    • ฐานข้อมูลบูรณาการความหลากหลายทางชีวภาพจากงานวิจัยของหน่วยงานภายใต้สังกัดกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ได้แก่ สวทช. วว. และอพวช โดยสามารถเข้าถึงฐานข้อมูลผ่านทางเว็บไซต์ www.thai2bio.org
    • ระบบติดตามรายชื่อสิ่งมีชีวิตที่ค้นพบในประเทศไทยเพื่อรวบรวมและวิเคราะห์ในการบ่งชี้ถึงสถานะความหลากหลายของประเทศในรูปแบบเว็บไซต์ (Thai-Species Watch ) ภายใต้การสนับสนุนทุนวิจัยจากสำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน) กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
    • โมบายแอปพลิเคชั่น Thai Fungi ซึ่งเป็นแอปพลิเคชั่นบนโทรศัพท์เคลื่อนที่ระบบ ios และ Android ที่รวบรวมข้อมูล และตรวจสอบราแมลงที่พบในประเทศไทย โดยใช้ข้อมูลอ้างอิงจากหนังสือ Atlas of Fungi ที่เป็นหนังสืออ้างอิงหลักสำหรับการศึกษาเรื่องราแมลง
    • การร่วมพัฒนาฐานข้อมูลอนุกรมวิธานของราไมคอแบงค์ (www.mycobank.org) เวอร์ชั่นภาษาไทย
    • การเข้าร่วมกับศูนย์ข้อมูลจุลินทรีย์โลก (World Data Centre on Microorganisms: WDCM) และสมาพันธ์ศูนย์เก็บรักษาสายพันธุ์จุลินทรีย์โลก (World Federation of Culture Collection: WFCC) ในการเป็นคณะทำงาน CODATA Task Group for Advancing Informatics for Microbiology เพื่อพัฒนาฐานข้อมูลและเครื่องมือสนับสนุนการวิเคราะห์เชิงชีวสารสนเทศให้กับหน่วยงานเก็บรักษาสายพันธุ์จุลินทรีย์จากทั่วโลก
ด้านโครงสร้างพื้นฐานเพื่อการพัฒนาเทคโนโลชีวภาพของประเทศ
  • การก่อตั้งศูนย์ชีววัสดุประเทศไทย (Thailand Bioresources Research Center; TBRC) และเครือข่ายเพื่อยกระดับการเก็บรักษาและมีการบุรณาการให้บริการจุลินทรีย์และชีววัสดุของประเทศ
  • การพัฒนาซอฟต์แวร์ iCollect เพื่อสนับสนุนบริหารจัดการฐานข้อมูลทรัพยากรชีวภาพของสมาชิกเครือข่ายศูนย์ชีววัสดุประเทศไทย และหน่วยงานอื่นๆที่สนใจ
ด้านเทคโนโลยีฐานจากทรัพยากรชีวภาพ
  • การพัฒนาสายพันธุ์ยีสต์ทนร้อนที่มีศักยภาพในการเป็นเซลล์เจ้าบ้านสำหรับการผลิตโปรตีนลูกผสม เช่น การผลิตเอนไซม์ไฟเตส และเอนไซม์ไซลาเนส
  • การพัฒนาพลาสมิดพาหะสำหรับการผลิตโปรตีนเป้าหมายออกนอกเซลล์โดยเซลล์จุลินทรีย์เจ้าบ้านทั้งระบบยีสต์และระบบแบคทีเรีย

เครื่องมือและอุปกรณ์วิจัยที่สำคัญ

  • คลังเก็บรักษาจุลินทรีย์จำนวนมากกว่า 80,000 สายพันธุ์
  • ศูนย์ชีววัสดุประเทศไทยที่ให้บริการชีววัสดุต่างๆ ได้แก่ จุลินทรีย์ พลาสมิด และแอนติบอดี ผ่านเว็ปไซต์ http://www.tbrcnetwork.org/ โดยมีจำนวนจุลินทรีย์ที่มีข้อมูลการนำไปใช้ประโยชน์สำหรับให้บริการมากกว่า 10,000 สายพันธุ์
  • พิพิธภัณฑ์เก็บรักษาชิ้นตัวอย่างแห้งเห็ดรา (BIOTEC Bangkok Herbarium, BBH) จำนวนมากกว่า 40,000 ตัวอย่าง
  • ตู้แช่เยือกแข็ง -80 องศาเซลเซียส
  • Stereo microscope
  • Incubator shaker
  • ถังไนโตรเจนเหลว
  • Laminar Airflow
  • ถังหมักขนาด 1-2 ลิตร

ผู้อำนวยการ

ดร. สุภาวดี อิงศรีสว่าง

ติดต่อ

หน่วยวิจัยความหลากหลายทางชีวภาพและชีววัสดุ
ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ
113 อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย
ถนนพหลโยธิน
ตำบลคลองหนึ่ง อำเภอคลองหลวง
จังหวัดปทุมธานี 12120
โทรศัพท์ 0 2564 6700
โทรสาร 0 2564 6707
เว็บไซต์