(22 ตุลาคม 2569) ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) 2569 กลุ่มวิจัยเทคโนโลยีชีวภาพสัตว์น้ำแบบบูรณาการ (IBBG) ร่วมกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีนานาชาติสิรินธร (SIIT) ศูนย์วิจัยเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศ (IDRC-CRDI) UK aid และภาคีเครือข่าย จัดการประชุมวิชาการระดับนานาชาติ “ShrimpGuard Conference: From Research to Application of Alternatives to Antimicrobials in Aquaculture – The ShrimpGuard Journey” ณ ห้องลาดพร้าว สวีท โรงแรมเซ็นทารา แกรนด์ เซ็นทรัลพลาซา ลาดพร้าว กรุงเทพฯ เพื่อเผยแพร่ความก้าวหน้าของงานวิจัย แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ และเชื่อมโยงความร่วมมือระหว่างนักวิจัย ภาคอุตสาหกรรม และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ในการผลักดันนวัตกรรมทางเลือกสำหรับการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่ลดการพึ่งพาสารต้านจุลชีพและยาปฏิชีวนะอย่างเหมาะสม
พิธีเปิดได้รับเกียรติจาก ดร.กัลยาณ์ แดงติ๊บ ผู้อำนวยการกลุ่มวิจัยเทคโนโลยีชีวภาพสัตว์น้ำแบบบูรณาการ ไบโอเทค Dr. Armando Heriazon ผู้แทน IDRC และ รศ.ดร.ศรีจิตรา เจริญลาภนพรัตน์ รองอธิการบดีมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ร่วมเปิดการประชุม พร้อมรับฟังการบรรยายพิเศษในหัวข้อ One Health และการดื้อยาต้านจุลชีพ (Antimicrobial Resistance: AMR) โดย นสพ.ดร.ธนวรรษ เทียนสิน จากองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อมโยงระหว่างสุขภาพสัตว์ สุขภาพมนุษย์ และสิ่งแวดล้อม ตลอดจนความจำเป็นในการร่วมกันแก้ไขปัญหาเชื้อดื้อยาอย่างเป็นระบบ
การประชุมแบ่งออกเป็น 3 หัวข้อหลัก ครอบคลุมตั้งแต่การต่อยอดงานวิจัยสู่การใช้ประโยชน์จริง ไปจนถึงการแลกเปลี่ยนประสบการณ์จากการดำเนินโครงการ ShrimpGuard ได้แก่
- Bridging Science and Success: จากงานวิจัยสู่นวัตกรรมเชิงพาณิชย์
เวทีแลกเปลี่ยนแนวทางการวิจัยเชิงแปลผล (Translational Research) และการผลักดันนวัตกรรมสู่การใช้ประโยชน์ในภาคอุตสาหกรรม โดยมีผู้เชี่ยวชาญจาก FutureFish มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กรมประมง สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย และไบโอเทค ร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับโอกาสและความท้าทายในการพัฒนาผลิตภัณฑ์จากงานวิจัย รวมถึงแนวทางการขึ้นทะเบียนผลิตภัณฑ์แบคเทอริโอเฟจ (Bacteriophage) เพื่อสนับสนุนการนำเทคโนโลยีไปใช้ได้จริงอย่างมีประสิทธิภาพ
- From Bench to Pond (ATAS): เทคโนโลยีทางเลือกจากห้องปฏิบัติการสู่บ่อเลี้ยง
นำเสนอเทคโนโลยีและนวัตกรรมที่มีศักยภาพในการยกระดับการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ อาทิ การขยายกำลังการผลิตแบคเทอริโอเฟจโดยยูนีฟาร์ส เทคโนโลยีตรวจวิเคราะห์ไมโครไบโอม (Microbiome) โดยกีโตส การตรวจวินิจฉัยโรคกุ้งในระยะเริ่มต้นโดย Forte Biotech การพัฒนาสารเสริมอาหารกุ้งจากไฟโตไบโอติกส์ และเปปไทด์ต้านจุลชีพจากไข่ขาวโดยทีมวิจัยจากศิริราช ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความหลากหลายของเทคโนโลยีที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการสุขภาพสัตว์น้ำ และลดความเสี่ยงจากการใช้สารต้านจุลชีพอย่างไม่เหมาะสม
- The ShrimpGuard Journey: บทเรียนจากการวิจัยสู่การใช้ประโยชน์
เวทีถอดบทเรียนการดำเนินโครงการ ShrimpGuard โดยทีมนักวิจัยจากไบโอเทค นาโนเทค และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก วิทยาเขตบางพระ ถ่ายทอดประสบการณ์การพัฒนาและประยุกต์ใช้เทคโนโลยีฟาจบำบัด (Phage Therapy) ซึ่งอาศัยแบคเทอริโอเฟจในการจัดการแบคทีเรียเป้าหมาย เป็นหนึ่งในแนวทางทางเลือกที่มีศักยภาพในการลดการพึ่งพายาปฏิชีวนะ พร้อมศึกษาผลต่อสมดุลของจุลินทรีย์ในระบบเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ และสนับสนุนการรับมือกับปัญหาเชื้อดื้อยาในระยะยาว
การประชุม ShrimpGuard Conference นับเป็นอีกก้าวสำคัญในการเชื่อมโยงองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์เข้ากับการใช้งานจริง ผ่านความร่วมมือของนักวิจัย หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และเครือข่ายนานาชาติ เพื่อเร่งผลักดันเทคโนโลยีทางเลือกให้สามารถตอบโจทย์ความต้องการของอุตสาหกรรมเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำได้อย่างเหมาะสม ควบคู่กับการส่งเสริมความปลอดภัยทางอาหาร สุขภาพสัตว์น้ำ และความยั่งยืนของระบบการผลิต ภายใต้แนวคิดสุขภาพหนึ่งเดียว (One Health)
ทั้งนี้ การพัฒนานวัตกรรมเพื่อลดการใช้สารต้านจุลชีพและรับมือกับปัญหาเชื้อดื้อยา จำเป็นต้องอาศัยหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ การประเมินประสิทธิภาพและความปลอดภัย ตลอดจนความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อขับเคลื่อนการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำของไทยสู่ระบบการผลิตที่มีประสิทธิภาพและยั่งยืนในอนาคต
