ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ขอร่วมแสดงความยินดีกับ ทีมวิจัยชีวศาสตร์และชีววิทยาระบบ ในโอกาสที่ผลงานวิจัยและนวัตกรรม “SmartBioPep” ได้รับ รางวัลเหรียญทอง (Gold Medal) จากการประกวดสิ่งประดิษฐ์และนวัตกรรมนานาชาติ 2026 Bangkok International Intellectual Property, Invention, Innovation and Technology Exposition (IPITEX 2026) ซึ่งจัดโดย สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) – National Research Council of Thailand (NRCT) ระหว่างวันที่ 5-9 มกราคม 2569 ณ ศูนย์นิทรรศการและการประชุมไบเทค บางนา
นวัตกรรมแพลตฟอร์มชีวภาพอัจฉริยะ ยกระดับการวิเคราะห์และเตรียมข้อมูลชีวโมเลกุล
ผลงานที่ได้รับรางวัลเหรียญทอง (Gold Medal): SmartBioPep โดย SmartBioPep เป็นแพลตฟอร์มอัจฉริยะที่พัฒนาขึ้นเพื่อสนับสนุนการวิเคราะห์และคัดเลือกโมเลกุลชีวภาพ โดยเฉพาะกลุ่ม bioactive peptides จากแหล่งโปรตีนหลากหลายชนิด ด้วยการบูรณาการองค์ความรู้ด้าน ชีววิทยาระบบ (Systems Biology) เทคโนโลยีชีวสารสนเทศ และ ปัญญาประดิษฐ์ (AI) เข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ
แพลตฟอร์มดังกล่าวสามารถจำลองกระบวนการย่อยโปรตีนในระดับ in silico digestion จากข้อมูลลำดับโปรตีนขนาดใหญ่ในระดับจีโนมและโปรตีโอม (genome/proteome-scale protein sequences) และเชื่อมโยงผลลัพธ์กับการทดลองจริงในห้องปฏิบัติการ (in vitro hydrolysis) รวมถึงข้อมูลการตรวจวิเคราะห์เปปไทด์ด้วยเทคนิค LC-MS/MS เพื่อประมวลผลข้อมูลจากหลายขั้นตอนอย่างมีประสิทธิภาพ
SmartBioPep ยังใช้ระบบ AI-based ranking scores ในการจัดลำดับความสำคัญของเปปไทด์ตามฤทธิ์เป้าหมาย ช่วยคัดเลือกทั้งเปปไทด์ที่มีข้อมูลฤทธิ์ทางชีวภาพอยู่แล้ว และเปปไทด์ชนิดใหม่ที่ยังไม่เคยรายงานมาก่อน ส่งผลให้ลดระยะเวลาและต้นทุนการวิจัย พร้อมเพิ่มโอกาสในการค้นพบสารชีวภาพออกฤทธิ์ที่มีศักยภาพสูง
การประยุกต์ใช้และผลกระทบเชิงอุตสาหกรรม
นวัตกรรม SmartBioPep สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ในหลากหลายสาขา อาทิ
- การพัฒนาสารออกฤทธิ์สำหรับอาหารฟังก์ชันและโภชนเภสัช
- การค้นหาเปปไทด์ต้านจุลชีพเพื่อใช้เป็นสารเสริมอาหารสัตว์น้ำ
- การพัฒนาผลิตภัณฑ์ชีวภาพสำหรับภาคเกษตร อาหาร และสุขภาพ
ตัวอย่างการใช้งานที่สำคัญ ได้แก่ การค้นหา antimicrobial peptides จากแหล่งโปรตีนพืชและชีวมวล เช่น สาหร่ายสไปรูลินา เพื่อนำไปใช้เป็นสารเสริมอาหารสำหรับลูกกุ้ง ช่วยยับยั้งเชื้อก่อโรคและเพิ่มอัตราการรอดในระบบเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
จุดเด่นของ SmartBioPep
- เพิ่มประสิทธิภาพและความแม่นยำของกระบวนการเตรียมข้อมูลชีวภาพ
- ลดเวลาและต้นทุนในการทำวิจัยและพัฒนานวัตกรรม
- รองรับการใช้งานในงานวิจัยขั้นสูงและการต่อยอดเชิงอุตสาหกรรม
- สนับสนุนการพัฒนานวัตกรรมชีวภาพในยุคดิจิทัลและ AI
ทีมนักวิจัยผู้สร้างสรรค์ผลงานคณะทีมทีมวิจัยชีวศาสตร์และชีววิทยาระบบ นำโดย ดร.อภิรดี หงส์ทอง หัวหน้าทีมวิจัยชีวศาสตร์และชีววิทยาระบบ ดร.จิตติศักดิ์ เสนาจักร์ ดร.สุพัชฌาย์ เลิศอำไพพร และนางภาวิณี รักเรืองเดช
ความสำเร็จจากเวที IPITEX 2026 สะท้อนถึงศักยภาพของนักวิจัยไบโอเทค สวทช. ในการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมชีวภาพที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริง และมีความสามารถในการแข่งขันในระดับนานาชาติ ตอกย้ำบทบาทของประเทศไทยในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจชีวภาพอย่างยั่งยืน
รับชมวิดีโอแนะนำผลงาน
SmartBioPrep – Intelligent Platform for Bioactive Peptide Discovery