ทีมวิจัยเทคโนโลยีการควบคุมทางชีวภาพ

ข้อมูลเกี่ยวกับทีมวิจัย

มุ่งเน้นการวิจัยและพัฒนาชีวภัณฑ์จากจุลินทรีย์ที่มีศักยภาพในการควบคุมวัชพืช แมลงศัตรูพืชและแมลงพาหะนำโรค ด้วยการใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมเพื่อพัฒนาชีวภัณฑ์ที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ โดยมุ่งการวิจัยตั้งแต่ระดับพื้นฐานเริ่มตั้งแต่การค้นหาและคัดเลือกแบคทีเรียและเชื้อราที่มีศักยภาพในควบคุมวัชพืช แมลงศัตรูพืชและแมลงพาหะนำโรค การพัฒนากระบวนการผลิต การปรับปรุงสูตรชีวภัณฑ์ที่เหมาะสมและการประยุกต์ใช้ชีวภัณฑ์ ตั้งแต่ระดับห้องปฏิบัติการ โรงเรือน จนถึงระดับภาคสนาม รวมทั้งการเผยแพร่และถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่เกษตรกร และผู้ประกอบการภาคเอกชนโดยร่วมมือกับหน่วยงานต่างๆที่เกี่ยวข้อง

สถานภาพปัจจุบัน

1. งานวิจัยและพัฒนาด้านชีวภัณฑ์กำจัดวัชพืช (Bioherbicide)
ค้นหาเชื้อราที่ก่อโรคอย่างจำเพาะต่อวัชพืชทั้งแบบใบแคบและใบกว้าง เพื่อพัฒนาเป็นชีวภัณฑ์กำจัดวัชพืช ซึ่งอาจใช้เชื้อราโดยตรงหรือใช้สารสกัดจากเชื้อราที่คัดเลือกได้ขณะนี้อยู่ระหว่างการประเมินความปลอดภัยในการใช้งานโดยทำการทดสอบกับพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของประเทศไทยมากกว่า 20 ชนิด และทดสอบด้านพิษวิทยาในสัตว์ทดลอง

2. งานวิจัยและพัฒนาด้านราแมลง (Entomopathogenic fungi)
2.1 เชื้อรา Beauveria bassiana ใช้ควบคุมเพลี้ยต่างๆ เช่น เพลี้ยอ่อน เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล และเพลี้ยแป้งมันสำปะหลังสีชมพู ซึ่งขณะนี้กำลังพัฒนากระบวนการผลิตเชื้อราและสูตรผลิตภัณฑ์ในระดับโรงงานต้นแบบ นอกจากนี้ยังศึกษากลไกการออกฤทธิ์ฆ่าแมลง ยีน  โปรตีนหรือสารประกอบต่าง ๆ จากรา Beauveria bassiana ที่มีบทบาทสำคัญต่อการก่อโรคในแมลง

2.2 เชื้อรา Metarhizium anisophilae สำหรับควบคุมไรแดง บั่ว ด้วง ซึ่งการทดลองในห้องปฎิบัติการให้ผลดีมากขณะนี้อยู่ระหว่างการทดสอบภาคสนาม

2.3 เชื้อรา Purpureocillium licacium ใช้ควบคุมเพลื้ยไฟพริก ซึ่งอยู่ในระหว่างการทำสูตรผลิตภัณฑ์เพื่อยืดอายุการเก็บรักษา และทดสอบในแปลงเปิดภาคสนาม

2.4 เชื้อรา Isaria fumosoroseaus ใช้ควบคุมแมลงหวี่ขาวยาสูบซึ่งกำลังทดสอบในแปลงวิจัยขนาดเล็ก

2.5 การคัดเลือกหาเชื้อราเพื่อควบคุมไรขาว

3. งานวิจัยและพัฒนาด้านแบคทีเรียควบคุมแมลงศัตรูพืชและแมลงพาหะนำโรค (Bacterial biocontrol agent)
3.1 ทีมวิจัยมุ่งเน้นศึกษาเกี่ยวกับโปรตีน Vip3A จากแบคทีเรีย Bacillus thuringiensis หรือบีที ซึ่งสามารถควบคุมหนอนผีเสื้อกลางคืน เช่น หนอนกระทู้หอม หนอนกระทู้ผัก ได้ดี ขณะนี้กำลังพัฒนาสูตรอาหารและกระบวนการผลิตในระดับก่อนนำร่องและระดับโรงงานต้นแบบ การทำสูตรผลิตภัณฑ์เพื่อเก็บรักษาโปรตีนได้ระยะยาว นอกจากนี้ยังศึกษาวิจัยเพื่อองค์ความรู้เกี่ยวกับโปรตีน ในด้านต่างๆ เช่นความสัมพันธ์เชิงโครงสร้างและหน้าที่ของกรดอะมิโนตำแหน่งต่างๆที่มีผลต่อความเสถียรและการออกฤทธิ์ของโปรตีน Vip3A และปัจจัยที่มีผลต่อการผลิตและความเสถียรของโปรตีน

3.2 การคัดเลือกหาเชื้อบีทีสำหรับการควบคุมหนอนกระทู้ข้าวโพดลายจุด ไส้เดือนฝอยรากปมและพยาธิในสัตว์

3.3 เชื้อ Bacillus thuringiensis isaraelensis (Bti) สำหรับการควบคุมลูกน้ำยุง หนอนแมลงวัน หนอนแมลงหวี่

4.การวิจัยเทคโนโลยีการผลิตและการใช้ไวรัสเป็นสารชีวภัณฑ์ควบคุมแมลงศัตรูพืช
การใช้ไวรัส เอ็น พี วี ควบคุมแมลงศัตรูพืช

ไวรัส เอ็น พี วี คืออะไร
เอ็น พี วี (NPV) ย่อมาจาก nuclear polyhedrosis virus เป็นไวรัสที่เกิดโรคกับแมลงชนิดหนึ่งจากหลายชนิดซึ่งมีประสิทธิภาพในการทำลายแมลงศัตรูพืชได้สูงสุด เหมาะสมที่จะนำมาใช้ควบคุมแมลงศัตรูพืช เนื่องจากมีความเฉพาะเจาะจงต่อแมลงเป้าหมาย มีความปลอดภัยต่อมนุษย์ สัตว์ พืช และมีผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมน้อยที่สุด ไวรัส เอ็น พี วี ส่วนใหญ่พบว่าทำลายหนอนของผีเสื้อในอันดับ Lepidoptera ได้มากมาย ในประเทศไทยได้ทีการพัฒนาผลิตไวรัส เอ็น พี วี ของแมลงศัตรูพืชที่สำคัญทางเศรษฐกิจ 3 ชนิด ได้แก่ เอ็น พี วีของหนอนกระทู้หอม ไวรัสของหนอนเจาะสมอฝ้าย และไวรัส เอ็น พี วี ของหนอ กระทู้

ไวรัส เอ็น พี วี ทำลายแมลงอย่างไร
ไวรัส เอ็น พี วี จะทำให้แมลงเป็นโรคและตาย โดยการที่ตัวอ่อนของแมลงต้องกินไวรัสที่ปะปนอยู่บนใบพืชอาหาร เมื่อไวรัสข้าสู่กระเพาะอาหารผลึกโปรตีนที่ห่อหุ้มอนุภาคของไวรัสจะถูกย่อยสลายโดยน้ำย่อยในกระเพาะอาหารของแมลงที่มีฤทธิ์เป็นด่าง อนุภาคไวรัสจะหลุดออกมาและเข้าทำลายเชลล์กระเพาะอาหารลักษณะอาการโรคเริ่มต้นจากการที่หนอนจะลดการกินอาหารลง เมื่อไวรัสไปทำลายเชลล์กระเพาะอาหาร อนุภาคของไวรัสขยายพันธุ์ทวีจำนวนมากขึ้นแพร่กระจายเข้าสู่ภายในลำตัวของแมลง เข้าไปทำลายอวัยวะส่วนต่างๆของแมลง เช่น เม็ดเลือด ไขมัน กล้ามเนื้อ ลำตัว เป็นต้น เมื่อชลล์เหล่านี้ถูกทำลายการทำงานของอวัยวะต่างๆ จะเสียไป ทำให้หนอนตายในที่สุด

ลักษณะอาการของโรคไวรัส เอ็น พี วี
เมื่อหนอนกินไวรัส เอ็น พี วี เข้าไป 12 วัน ผนังลำตัวจากสีขียวสดจะมีสีซีดจางลงหนอนลดการกินอาหารการเคลื่อนไหวช้าลง จนไม่เคลื่อนที่ ระยะต่อมาผนังลำตัวจะมีสีขาวขุ่นหรือสีครีม หนอนจะหยุดกินอาหารและจะพยายามไต่ขึ้นสู่บริเวณส่วนยอดของต้นพืชมักตายในลักษณะห้อยหัวและส่วนท้องลงเป็นรูปตัว “วี”หัวกลับ เมื่อหนอนตายผนังลำตัวจะแตกง่ายและจะเปลี่ยนเป็นสีดำอย่างรวดเร็วของเหลวภายในซากหนอนตายเต็มไปด้วยผลึกของไวรัส

ข้อดีของการใช้ไวรัส เอ็น พี วี
1. มีความเฉพาะเจาะจงต่อชนิดของแมลงศัตรูพืช จึงปลอดภัยต่อแมลงศัตรูธรรมชาติ
และแมลงที่มีประโยชน์อื่นๆ
2. เป็นจุลินทรีย์ที่พบในประเทศไทย
3. ใช้ร่วมกับสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชอื่นๆ ได้โดยที่ประสิทธิภาพไม่ลดลง
4. แมลงศัตรูสร้างความต้านทานได้ช้ากว่าสารฆ่าแมลง
5. เกษตรกรสามารถต่อเชื้อใช้เองได้อีกเป็นการประหยัดเงินค่าสารฆ่าแมลง
6. ผ่านการทดสอบแล้วว่า ปลอดภัยต่อมนุษย์ สัตว์ และสภาพแวดล้อมจึงไม่มีพิษตกค้างบนพืช

ข้อจำกัดของไวรัส เอ็น พี วี
1. ใช้เวลาฟักตัวก่อนที่หนอนจะแสดงอาการโรค และตาย โดยทั่วไปใช้เวลา 2-7 วัน
ขึ้นอยู่กับขนาดของหนอน และปริมาณเชื้อไวรัสที่กินเข้าไป
2. ต้องทำความเข้าใจและศึกษาวิธีการใช้อย่างถูกต้อง จึงจะสามารถนำไปใช้อย่างได้ผล
3. คงอยู่บนพืชได้ระยะเวลาสั้น เนื่องจากรังสีอุลตร้าไวโอเลตจากแสงแดด

ผลงานเด่น ทีมวิจัยเทคโนโลยีการควบคุมทางชีวภาพ

 Vip3A ชีวภัณฑ์กำจัดศัตรูพืชเพื่อการเกษตรปลอดภัย
 ชีวภัณฑ์กำจัดแมลงศัตรูพืชจากราบิวเวอเรีย
 ชีวภัณฑ์กำจัดไรแดงจากราเมตาไรเซี่ยม
 ชีวภัณฑ์ควบคุมกำจัดวัชพืช
 ชีวภัณฑ์ ไวรัส เอ็น พี วี
     1. พัฒนากระบวนการผลิตไวรัส เอ็น พี วี ในระดับกึ่งอุตสาหกรรม (Pilot scale) ของหนอนกระทู้หอม (SeNPV) และหนอนกระทู้ผัก (SlNPV) จนได้ต้นทุนที่เหมาะสมและส่งต่อภาคเอกชนต่อยอดเชิงพาณิชย์ช่วยเกษตรกรที่ประสบปัญหาการระบาด และการดื้อต่อสารเคมีของแมลงดังกล่าว
     2. ถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตไวรัส เอ็น พี วี แก่ภาคเอกชน 2 บริษัท และสนับสนุนให้ขึ้นทะเบียนวัตถุอันตรายจนสำเร็จ
     3. ร่วมมือกับกรมส่งเสริมการเกษตรกร เพื่อถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตไวรัส เอ็น พี วี และส่งเสริมการใช้แก่เกษตรกรที่ประสบปัญหาทั่วประเทศ
     4. ร่วมมือกับ บริษัท อริสต้า ไลฟ์ซายน์ (ญี่ปุ่น) จำกัด ศึกษาวิจัยเชื้อการใช้ไวรัส จี วี ควบคุมหนอนม้วนใบชาในประเทศไทย
     5. ร่วมมือกับ World Vegetable Center ศึกษาวิจัยการใช้ไวรัส เอ็น พี วี ควบคุมหนอนเจาะฝักถั่ว (Maruca Vitrata)
     6. สนับสนุนแมลงเพื่อการวิจัย แก่นักวิจัยทั้งภาครัฐและเอกชน

ผลิตภัณฑ์ ไวรัส เอ็น พี วี
เชื้อไวรัส เอ็น พี วี หนอนกระทู้หอม
เชื้อไวรัส เอ็น พี วี หนอนกระทู้ผัก
เชื้อไวรัส เอ็น พี วี หนอนเจาะสมอฝ้าย

 คู่มือ “การจัดการสวนกาแฟด้วยชีวภัณฑ์แบบครบวงจร” ยกระดับการผลิตกาแฟไทยอย่างยั่งยืน
 คู่มือ “การจัดการสวนทุเรียนด้วยชีวภัณฑ์แบบครบวงจร” ยกระดับการผลิตกาแฟไทยอย่างยั่งยืน
 แบบแผนการจัดการศัตรูพืชด้วยชีวภัณฑ์แบบผสมผสานของถั่วฝักยาว

ข้อมูลการติดต่อ

ทีมวิจัยเทคโนโลยีการควบคุมทางชีวภาพ
กลุ่มวิจัยเทคโนโลยี ไบโอรีไฟเนอรีและชีวภัณฑ์

สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ
113 อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย ถนนพหลโยธิน
ต. คลองหนึ่ง อ. คลองหลวง จ. ปทุมธานี 12120
โทรศัพท์ 02-5646700 ต่อ 3340, 3364
โทรสาร 02-5646707